Bij Praktijk Buitenmaats kijken we holistisch naar het leven en ontwikkeling. Hoogbegaafdheid is geen kwestie van alleen snel denken, het is verweven met wie je bent, tot in elke vezel van je bestaan.

Hoogbegaafdheid wordt vaak geassocieerd met een hoog IQ (boven de 130), maar het begrip omvat veel meer dan alleen intelligentie. Er zijn dan ook vele modellen rondom het begrip hoogbegaafdheid ontwikkeld.
Een van de modellen die ontwikkeld is omtrent hoogbegaafdheid is het triadische interdepedentiemodel van Mönks (1985)

Hoogbegaafdheid ontstaat volgens Mönks uit de interactie tussen:

Persoonskenmerken

  1. Intellectuele capaciteiten Praktijk Buitenmaats erkent de cognitieve kracht van hoogbegaafde kinderen, maar kijkt verder dan IQ. We stimuleren analytisch en creatief denken, filosofische reflectie en complexe probleemoplossing. Dit is altijd afgestemd op het unieke denkniveau van het kind.
  2. Creativiteit Praktijk Buitenmaats biedt ruimte voor verbeelding, spel en expressie. Door buiten te werken, stimuleren we fantasie, divergent denken en originele oplossingen. Creativiteit wordt niet gezien als een vaardigheid, maar als een levenshouding.
  3. Motivatie We werken aan intrinsieke motivatie door kinderen te laten ontdekken wat hen werkelijk boeit. Door autonomie, keuzevrijheid en betekenisvolle activiteiten ontstaat taakgerichtheid vanuit passie in plaats van prestatie.

Omgevingsfactoren

  1. School Praktijk Buitenmaats fungeert als aanvulling op het schoolsysteem. We bieden een plek waar kinderen zich mogen ontwikkelen buiten het curriculum, met aandacht voor hun sociale, emotionele en existentiële behoeften. We werken ook samen met scholen om bewustwording en afstemming te bevorderen.
  2. Gezin Ouders worden actief betrokken in het proces. We bieden inzicht in de belevingswereld van hun kind, ondersteunen bij opvoedvragen en versterken het vertrouwen in hun rol als begeleider van een uitzonderlijk kind. Het is voor het ontwikkelen van de talenten van het kind essentieel dat het gezin het kind ziet voor wie hij of zij is. Praktijk Buitenmaats kan hierbij in ondersteunen.
  3. Vrienden In onze groepsbegeleiding Buitenmaatjes creëren we ontmoetingen tussen ontwikkelingsgelijken. Ontwikkelingsgelijken zijn niet altijd leeftijdsgenootjes of gelijkgestemden. Het hebben van contact met ontwikkelingsgelijken is een belangrijke speler voor het ontwikkelen van een gezond zelfbeeld[1].  Kinderen ervaren herkenning, een gevoel van erbij horen en sociale veiligheid. Dit bevordert zelfacceptatie en sociale ontwikkeling.

Naast het model van Monks heeft De Poolse psycholoog Dabrowski vijf vormen van overexcitability , hyperprikkelbaarheden,  beschreven die weliswaar niet uniek voor hoogbegaafden zijn maar die wel vaker voor lijken te komen bij hoogbegaafden:

Bij Praktijk Buitenmaats zien we deze intensiteiten niet als probleem, maar als bron van kracht. We begeleiden kinderen in het leren omgaan met hun hyperprikkelbaarheden, zodat ze zichzelf beter begrijpen en hun kracht goed in kunnen zetten.

In de begeleiding die er gegeven wordt bij Praktijk Buitenmaats wordt er gewerkt vanuit het levenshoudingenmodel (Novilo)

Succesvolle begeleiding volgens dit model begint bij de levenshouding. Daarom staat de levenshouding van het kind als eerste centraal. Wanneer deze stevig verankerd is, kunnen alle andere vaardigheden natuurlijker en met meer gemak worden ontwikkeld.

Al deze begeleiding wordt bij Praktijk Buitenmaats zo veel mogelijk buiten gegeven. Bij Praktijk Buitenmaats geloven we dat de natuur een krachtige sleutel kan zijn tot het geven van effectieve begeleiding.  Over de effecten van begeleiding krijgen in de natuur is dan ook heel wat wetenschappelijke onderbouwing te vinden.

Bij Praktijk Buitenmaats vinden we het belangrijk om de natuur in te gaan omdat:

  • Mensen zíjn natuur. Niet zweverig bedoeld, het is simpelweg een biologisch, natuurkundig en scheikundig gegeven.
  • Naar buiten gaan werkt bloeddruk verlagend,  het cortisol niveau in het lichaam neemt af en er zijn meer helpende hormonen en neurotransmitters beschikbaar om de verwerking van de het geleerde te ondersteunen.
  • Natuur oordeelt niet: De natuur is in beweging en dynamisch ( daar waar het binnen statisch en voorspelbaarder is) en krijgt altijd haar taken af, hoe weinig haast ze ook lijkt te hebben. Dit gegeven werkt door in de inzichten die iemand opdoet.
  • In de wetenschappelijke onderzoeken wordt er meer welbehagen, rust en energie gerapporteerd door mensen die begeleiding buiten kregen. Deze mensen hadden minder sombere gedachten, minder problemen met concentratie en minder stress.

Omdat we Praktijk Buitenmaats zo veel mogelijk naar buiten gaan, wordt er daardoor als vanzelf ook veel gebruik gemaakt van beweging. Beweging is, net als natuur, een hele belangrijke pijler om een zo effectief mogelijk begeleidingstraject te hebben.

Wij mensen zijn gemaakt om te lopen[2]. We zijn van oorsprong nomaden, op zoek naar voedsel en veiligheid. Onze zintuigen zijn daar ook op ingesteld. Daarmee zijn onze zintuigen ook scherper als we bewegen. Dit voordeel kan in de begeleiding goed ingezet worden.

De biologische onderbouwing voor het positieve effect van beweging tijdens begeleiding is als volgt[3]

  •  Beweging reguleert de stress reactie in het brein. Het kan dus voorkomen dat het kind zo diep in de stress zit dat er eerst bewogen MOET worden om een inhoudelijk gesprek te hebben.  Daarnaast stimuleert bewegen het leervermogen en geheugen, wat ook handig is om te optimaliseren tijdens een begeleidingstraject.
  • Daarnaast activeert beweging de prefrontale cortex, een belangrijk gebied in de hersenen als het gaat om het aanleren van vaardigheden. Een actieve prefrontale cortex remt het angstcentrum in het brein en zorgt er voor dat iemand beter kan plannen en emoties kan reguleren.
  • Door beweging wordt creativiteit gestimuleerd. Er wordt in settings waarin bewogen wordt meer gedrag gezien dat gericht is op ontdekken, verbeelding en out of the box denken.

De begeleiding in de natuur, waar als vanzelf ook meer bewogen wordt, heeft dus voor iedereen veel voordelen. Het voordeel voor veel hoogbegaafden is mogelijk nog groter door het ervaren van de door Dabrowski omschreven overexcitability’s. Deze overexcitability’s worden door het buiten zijn in de natuur juist goed ondersteunt, en wordt daarmee voor veel hoogbegaafde kinderen als heel prettig ervaren. We werken ervaringsgericht, met aandacht voor het hele kind: hoofd, hart en handen. Lekker down to earth, zelfs letterlijk,  zodat je kind niet alleen buiten de maat durft te denken, maar ook buiten de maat durft te léven.

[1] Gubbels, J., Segers, E., & Verhoeven, L. (2016). Sociaal-emotionele effecten van verrijkingsprogramma’s voor excellente kinderen. 4W: Weten Wat Werkt en Waarom, 4(1), 14–21

[2] O’Mara, S. (2019). In praise of walking: The new science of how we walk and why it’s good for us. Bodley Head.

[3] Poleacov, I., & Westgeest, C. (2025). Buitenpsychologie: De therapeutische voordelen van natuur en beweging. LannooCampus.

Vragen? Stuur gerust een appje!